Po drugie, w przypadku notorycznego łamania tych praw przez przeciwnika, strona atakowana może w skrajnych przypadkach podjąć dopuszczalne prawem represalia wojskowe przeciwko celom militarnym lub prowadzić akcje odwetowe w ramach obrony koniecznej. Naruszenia prawa przez jedną ze stron bywają też w praktyce wykorzystywane przez drugą jako pretekst do eskalacji ataków na obiekty o spornym statusie, co drastycznie podnosi ryzyko dla cywilów w ich otoczeniu.

Po trzecie, zaawansowane pociski balistyczne czy manewrujące są kosztowne, a ich produkcja długotrwała. Doświadczenia z Ukrainy pokazują, że używa się ich głównie do precyzyjnych ataków na punkty dowodzenia czy centra operacji dronowych. Przy odpowiednio dużej ilości obiektów ochronnych zniszczenie ich wszystkich nie będzie fizycznie możliwe.

Biorąc pod uwagę prowadzenie produkcji w warunkach wojennych i błędy, które mogą spowodować spadek celności poszczególnych pocisków, by być pewnym skuteczności, należałoby zależnie od wielkości schronu użyć przynajmniej dwóch pocisków.

W obecnej sytuacji, na przykładzie Ukrainy, można wyciągnąć wniosek, że stosowanie precyzyjnych i drogich pocisków do zwalczania schronów cywilnych daleko od frontu wydaje się mało prawdopodobne, choć nie wykluczone, że mogą się zdarzyć ataki punktowe. Zdarzyło się wprawdzie w trakcie konfliktu na bliskim wschodzie zniszczenie schronu pociskiem balistycznym (Beit Shemesh) ale raczej to był przypadek. Inaczej ma się sprawa z obiektami infrastruktury krytycznej. Elektrownie, ciepłownie obiekty inżynierii wodnej są jak najbardziej niszczone przez ciężkie głowice. Mieszkanie czy przebywanie w okolicach takich obiektów zwiększa ryzyko dla ludzi bycia porażonymi. Ataki na te obiekty ma przyspieszyć znużenie wojną.

Jakie więc wnioski płyną z analizy środków rażenia w postaci pocisków balistycznych i manewrujących z głowicami klasycznymi w sytuacji, w jakiej się znajdujemy?

Lata zaniedbań, brak finansowania schronów i obrony cywilnej sprawił, że potrzeby są ogromne. Ponoszenie tych nakładów przy obecnej, ciężkiej sytuacji budżetu centralnego i nielepszej samorządów, moim zdaniem wymusza zmianę planu budowy obiektów ochronnych. Powinniśmy podchodzić bardziej metodycznie i roztropnie gdyż budowa wystarczającej ilości schronów zajmie wiele lat. Pilnie musimy dostosowywać strukturę obiektów ochronnych do faktycznego zagrożenia a nie budować je wszędzie wg. tych samych wskaźników procentowych. Na nic innego nas poprostu na dziś nie stać. Moje przemyślenia dotyczą wyłącznie wyżej rozpatrywanych środków rażenia – wysoce precyzyjnych pocisków dalekiego zasięgu. Przy okazji rozpatrywania dronów, bomb szybujących czy klasycznej artylerii niekierowanej pojawią się zapewne nowe wnioski, niekoniecznie zbieżne z poniższymi.