Teoria a praktyka schronowa. Czego nauczą Cię ćwiczenia w schronie?

Ostatnio na łamach portalu „Inżynier Budownictwa” pojawił się niezwykle ciekawy podcast z ppłk. dr. inż. Bartłomiejem Pieńko z Wojskowej Akademii Technicznej, dotyczący wyzwań w budowie obiektów ochronnych. Jako uczestnik praktycznych ćwiczeń w mikropoligonie i laboratorium fortyfikacyjnym WAT, chciałbym podzielić się wnioskami, które często okazują się zupełnie nieoczywiste dla kogoś, kto o schronach myśli wyłącznie w kategoriach grubości betonu.

Zajęcia te pokazały jedno: bezpieczny schron to nie tylko inżynieria. To przede wszystkim ludzie.

Element zaskoczenia: Gra scenariuszy

Ćwiczenia realizowane były w wymagającej formule. Zostaliśmy podzieleni na dwa zespoły:

• • Załoga schronu – odpowiedzialna za techniczną obsługę i procedury.
• • Ludność cywilna – grupa szukająca schronienia.

Ppłk Pieńko przydzielał zadania każdemu zespołowi osobno. Efekt? Żadna ze stron nie znała planów i intencji drugiej. Taki brak wiedzy natychmiast wymuszał improwizację, uczył szybkiego reagowania pod presją czasu oraz podejmowania optymalnych decyzji w ułamku sekundy.

Krytyczne sytuacje testowe

W trakcie symulacji mierzyliśmy się z realnymi dramatami, które mogą wydarzyć się podczas rzeczywistego konfliktu i wymagają natychmiastowej reakcji:

• • Zasłabnięcie w śluzie powietrznej: Jak ratować człowieka podczas procedury napełniania schronu, gdy na zewnątrz występuje np. zagrożenie falą uderzeniową wybuchu?
• • Przepełnienie obiektu: Co zrobić, gdy do drzwi puka więcej osób, niż wynosi realna, projektowa pojemność schronu?
• • Panika tłumu: Jak efektywnie zarządzać masowym strachem i eliminować niepożądane, niebezpieczne zachowania w zamkniętej przestrzeni?

Przebywanie w schronie, czyli dlaczego musisz zachować spokój.

Jedna z najważniejszych lekcji dotyczyła fizjologii przetrwania w zamknięciu. W trybie działającej filtrowentylacji przy nominalnym napełnieniu schronu, ilość dostarczanego powietrza jest w pełni wystarczająca – ale pod jednym kluczowym warunkiem: ludzie muszą zachować spokój i pozostawać na swoich miejscach.

Każda panika, krzyk czy zbędny ruch drastycznie zwiększają zużycie tlenu i przyspieszają wzrost stężenia dwutlenku węgla.W sytuacji wzmożonej aktywności nawet części ludzi zużycie powietrza wzrasta kilkukrotnie powyżej normy. Sytuacja staje się wręcz krytyczna, gdy schron musi przejść w tryb całkowicie zamknięty (recyrkulacji). Spokój dosłownie warunkuje tam długość przeżycia.

Równie przyziemnym, a trudnym logistycznie problemem okazały się... bagaże. Codzienne przedmioty wniesione bezrefleksyjnie do ciasnego schronu błyskawicznie ograniczają cenną przestrzeń i mogą stać się bezpośrednim zagrożeniem w razie konieczności nagłej ewakuacji.

Wnioski do projektów końcowych

Mnogość przetrenowanych scenariuszy oraz nieposkromiona inwencja uczestników pozwoliły nam na znacznie precyzyjniejsze podejście do funkcji ochronnej obiektów w naszych projektach końcowych. Zrozumieliśmy kluczową zależność:

• • Wybudowanie i utrzymanie zaawansowanej infrastruktury zbiorowej ochrony to zaledwie połowa sukcesu.
• • Wyszkolenie profesjonalnych załóg oraz ciągła edukacja ludności cywilnej to wyzwanie o dokładnie takiej samej wadze.

"To trochę jak w wyścigach Formuły 1. Możesz mieć najlepszy pod względem technicznym bolid, ale jeśli mechanicy zawiodą w trakcie pit-stopu – nie wygrasz. Różnica polega na tym, że w tym geopolitycznym wyścigu, który już trwa, nagrodą nie jest podium i szampan. Nagrodą jest ludzkie życie."

Wielkie podziękowania dla Twórców podcastu za wywołanie tematu i dla ppłk. Pieńko za bezcenną lekcję praktyki. Więcej takich informacji w przestrzeni publicznej!